Narx belgilashdagi uchta xato: nega arzon sotish biznesni oʻldiradi
Yangi biznesning eng koʻp uchraydigan strategiyasi — «raqobatchidan arzonroq qoʻyaman». Bu strategiya emas, taslim boʻlish. Narx qanday hisoblanishi va qaysi xarajatlar odatda unutilishi haqida.
Kichik biznes yopilganda sabab sifatida odatda «raqobat kuchli edi» deyiladi. Koʻp hollarda esa masala raqobatda emas, narxda: mahsulot sotilgan, mijoz kelgan, lekin har bir savdo kutilganidan kam pul qoldirgan. Narx — marketing masalasi emas, omon qolish masalasi.
Xato 1. Narxni tannarxdan boshlash
Eng keng tarqalgan usul: tannarxni hisoblab, ustiga «yaxshi» foiz qoʻshish. Muammo shundaki, mijozni sizning xarajatlaringiz qiziqtirmaydi. U faqat bitta savolga javob izlaydi: bu narsa men toʻlayotgan pulga arziydimi.
Toʻgʻri tartib teskari: avval mijoz uchun qiymat qancha ekanini aniqlang, keyin shu narxda ishlay olasizmi degan savolga javob bering. Agar javob «yoʻq» boʻlsa, muammo narxda emas — biznes modelida. Tannarx quyi chegara, u yuqori chegarani belgilamaydi.
Xato 2. Xarajatlarning yarmini unutish
Tannarxga odatda faqat xomashyo qoʻshiladi. Amalda unga ijara, elektr, transport, qadoq, toʻlov tizimi komissiyasi, buzilgan yoki yoʻqolgan tovar, qaytarilgan buyurtmalar va — eng muhimi — oʻz mehnatingiz kiradi. Asoschi oʻz ish haqini hisobga qoʻshmasa, biznes foydali koʻrinadi, aslida esa u sizning maoshingiz hisobidan subsidiyalanadi.
Oddiy tekshiruv: oyning oxirida bank hisobidagi qoldiq oʻsdimi. Agar savdo boʻlgan, lekin pul koʻpaymagan boʻlsa, xarajatlar roʻyxatingiz toʻliq emas.
Xato 3. Chegirmani xarajat deb hisoblamaslik
Chegirma narxdan emas, foydadan olinadi — va bu farq juda katta. Faraz qiling, mahsulot 100 ming soʻm, tannarxi 80 ming, foydangiz 20 ming. 10 foizlik chegirma narxni 90 mingga tushiradi, foydani esa 20 mingdan 10 mingga — yaʼni ikki barobarga. Yoʻqotilganni qoplash uchun sotuvni ikki barobar oshirish kerak.
Nima qilish kerak
Doimiy chegirma oʻrniga qiymatni oshiring: yetkazib berish, kafolat, maslahat, tezlik, qadoq. Bularning har biri narxni oqlaydi va nusxa koʻchirish qiyin. Chegirma esa har kim qila oladigan yagona harakat — shuning uchun u hech qanday ustunlik bermaydi.
Va narxni test qiling. Yangi mijozlar uchun 10 foizga koʻtarib koʻring va konversiya qanchalik tushganini oʻlchang. Koʻpincha u deyarli oʻzgarmaydi — bu esa siz uzoq vaqt arzon sotib kelganingizni anglatadi.
