Kredit va mikroqarzlar reklamasiga o‘zgartirishlar kiritilmoqda
Oliy Majlis Senati 7-avgust kuni reklama toʻgʻrisidagi qonunga kreditlar va mikroqarzlar reklamasida moliyaviy xavf-xatarlar haqida majburiy ogohlantirishni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlarni maʼqulladi.
Oliy Majlis Senati 7-avgust kuni reklama toʻgʻrisidagi qonunga kreditlar va mikroqarzlar reklamasida moliyaviy xavf-xatarlar haqida majburiy ogohlantirishni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlarni maʼqulladi.
Senatda ushbu oʻzgartirishlar zarurati aholiga kredit ajratish hajmi va qarz yukining ortishi bilan izohlandi. Maʼlumotlarga koʻra, 2026-yil 1-yanvar holatiga tijorat banklarida mikroqarz oluvchilar soni deyarli 2,7 mln kishiga yetdi va bir yilda 37 foizga oshdi. Bitta qarz oluvchiga toʻgʻri keladigan mikroqarz shartnomalarining oʻrtacha soni 1,7 tadan 1,9 taga koʻpaydi.
Qonun boʻyicha maʼruzada taʼkidlanganidek, kredit mahsulotlari reklamasi nafaqat qarz shartlari haqida xabar berishi, balki isteʼmolchini oʻz toʻlov qobiliyatini notoʻgʻri baholash va qarz majburiyatlarini bajarmaslik oqibatlari haqida ham ogohlantirishi kerak.
“Kredit mahsulotlari reklamasida isteʼmolchilarni oʻz toʻlov qobiliyatini toʻgʻri baholay olmaslik va qarz majburiyatlarini bajarmaslik moliyaviy xavf-xatarlarga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirilishini taʼminlash zarurati yuzaga keldi”, — dedi senator Oʻktamjon Oxunov oʻz maʼruzasida.
Oʻzgartirishlar faqat kredit reklamasiga tegishli emas. Aholi va tadbirkorlarning sugʻurta borasidagi savodxonligini oshirishga qaratilgan maʼlumotlarni ijtimoiy maʼlumotlar sirasiga kiritish taklif etilmoqda.
Bundan tashqari, tegishli sohalardagi vakolatli davlat organlari bunday ijtimoiy maʼlumotlarning reklama beruvchisi sifatida chiqishlari mumkin boʻladi.
Taʼkidlanishicha, ushbu oʻzgartirishlar fuqarolarning sugʻurta xizmatlari haqidagi ishonchli maʼlumotlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, ularga boʻlgan ishonchni oshirish va bir vaqtning oʻzida aholi hamda tadbirkorlarni kreditlar bilan bogʻliq moliyaviy xavf-xatarlar haqida yaxshiroq xabardor qilish imkonini beradi.
Oʻzgartirishlar bilan “Reklama toʻgʻrisida”gi qonunning 43-moddasi kredit, shu jumladan mikroqarz reklamasida majburiy ogohlantirish talabi bilan toʻldirilmoqda. “Kredit, shu jumladan mikroqarz reklamasida ushbu xizmatlar boʻyicha qarz majburiyatlarini bajarmaslik moliyaviy xavf-xatarlarga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirish boʻlishi kerak. Bunday ogohlantirish reklamaning asosiy maydoni yoki vaqtining kamida 10 foizini egallashi lozim”, — deyiladi senatorlarga taqdim etilgan normada.
Moliyaviy xizmatlar reklamasi uchun ham umumiyroq talab joriy etilmoqda. Unda bunday xizmatlardan foydalanish va majburiyatlarni bajarmaslik moliyaviy xavf-xatarlarni keltirib chiqarishi mumkinligi haqida ogohlantirish boʻlishi shart.
Muhokama chogʻida senator Pokiza Ahmedjanova ogohlantirish maydonining 10 foizlik talabiga rioya etilishini nazorat qilish qanchalik real ekanini soʻradi.
“Qonunchilik analogiyasiga koʻra, ogohlantirishlar va qoʻshimcha maʼlumotlar reklama maydonining 10 foizini egallashi kerak. Bunday talablar bugungi kunda, xususan, dori vositalari, alkogol mahsulotlari va konsert-tomosha tadbirlari uchun belgilangan”, — dedi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi raisi oʻrinbosari Ulugʻbek Davlatov.
Qoʻmita vakili, shuningdek, tashqi reklama uchun konstruksiyalarning standart oʻlchamlari allaqachon belgilanganini qayd etdi. Misol tariqasida u city formatidagi konstruksiyalarni 2 kv. m, bilbordlarni 18 kv. m va mega formatdagi konstruksiyalarni 50 kv. m deb atadi. Uning taʼkidlashicha, bu ogohlantirishning zarur maydonini nazorat qilishning aniq mexanizmlarini qoʻllash imkonini beradi.
Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi tomonidan sunʼiy intellektdan foydalangan holda onlayn reklama monitoringi mexanizmi ham ishlab chiqilmoqda.
