26-avgust 2026, chorshanbaJonli lenta
OʻZРУ
Diqqat markazida
Markaziy bank stavkani 14 foizda qoldirdi · Yevropa sunʼiy intellekt qoidalarini qayta yozdi · Deepfake: soxta ovozni qanday farqlash mumkin · Yozda elektr nega yetishmaydiMarkaziy bank stavkani 14 foizda qoldirdi · Yevropa sunʼiy intellekt qoidalarini qayta yozdi · Deepfake: soxta ovozni qanday farqlash mumkin · Yozda elektr nega yetishmaydi
Bosh sahifa/Texnologiya
Kiberxavfsizlik

Ikki bosqichli tasdiqlash: nega SMS eng zaif usul va nima bilan almashtirish kerak

Ikkinchi bosqich hisobingizni parol sizib chiqqanda ham himoya qiladi. Lekin barcha ikkinchi bosqichlar teng emas: SMS eng qulay va ayni paytda eng oson chetlab oʻtiladigani.

26-avgust 2026, 16:20 · 2 daqiqa oʻqish
Ulashish
Двухфакторная аутентификация: почему SMS слабее всех и чем её заменить
Apparat xavfsizlik kaliti. Surat: Tony Webster / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Asosiysi qisqacha
1.SMS kodini SIM-kartani qayta rasmiylashtirish orqali oʻgʻirlash mumkin.
2.Soxta sahifa SMS kodini real vaqtda uzatib yuboradi — kod uni toʻxtatmaydi.
3.Authenticator ilova kodi qurilmada yaratiladi, operator ishtirok etmaydi.
4.SMS ham hech narsadan koʻra yaxshi — uni oʻchirmang, kuchliroq usulga oʻting.

Parol — bitta sir. U sizib chiqsa yoki aldab olinsa, hisobingiz ochiq qoladi. Ikkinchi bosqich shu muammoni hal qiladi: kirish uchun endi nafaqat siz biladigan narsa, balki sizda boʻlgan narsa ham kerak. Bu — kuchli paroldan keyin qilish mumkin boʻlgan eng foydali qadam. Lekin ikkinchi bosqichning oʻzi bir necha xil boʻladi va ular ishonchliligi boʻyicha keskin farq qiladi.

SMS nega eng zaif

Birinchi sabab — SIM-kartani qayta rasmiylashtirish. Hujumchi operator xodimini ishontirib yoki hujjat toʻqib, sizning raqamingizni oʻz kartasiga koʻchiradi. Shundan keyin barcha SMS kodlar unga boradi. Bu hujum texnik emas, ijtimoiy: u odamlarni aldashga tayanadi va shuning uchun har qanday shifrlashdan oʻtib ketadi.

Ikkinchi sabab muhimroq va u koʻpincha eʼtibordan chetda qoladi. Fishing sahifasi kodni real vaqtda uzatadi: siz soxta saytda parolni kiritasiz, u darhol haqiqiy saytga kiritiladi, haqiqiy sayt sizga SMS yuboradi, siz kodni soxta sahifaga yozasiz — va hujumchi uni oʻsha zahoti ishlatadi. Kod toʻgʻri, vaqt ichida, lekin u sizni himoya qilmadi.

Uchinchi sabab — SMS uzatish kanali sifatida ishonchsiz: u operator tarmogʻidan oʻtadi, uchdan bir tomon koʻrishi mumkin va roumingda umuman yetib kelmasligi ham mumkin.

Authenticator ilova: bir pogʻona yuqori

Bunday ilova har 30 soniyada olti xonali kod chiqaradi. Kod internetdan kelmaydi — u qurilmangizda, roʻyxatdan oʻtishda saqlangan maxfiy kalit va joriy vaqt asosida hisoblanadi. Operator ishtirok etmaydi, demak SIM-kartani qayta rasmiylashtirish hujumi ishlamaydi. Ilova oflayn ham ishlaydi.

Muhim shart: sozlash paytida beriladigan zaxira kodlarni saqlab qoʻying. Telefon yoʻqolsa, hisobga kirishning yagona yoʻli aynan shular boʻlib qolishi mumkin. Ularni skrinshot qilib telefonda qoldirmang — qogʻozga yozing yoki alohida joyda saqlang.

Bir cheklov bor: authenticator kodi ham fishingdan toʻliq himoya qilmaydi. Soxta sahifa uni ham real vaqtda uzatishi mumkin. U SIM hujumini yopadi, aldashni esa yoʻq qilmaydi.

Apparat kalit va passkey: eng yuqori pogʻona

Apparat xavfsizlik kaliti va passkey aynan shu oxirgi teshikni yopadi. Ular kirishni sayt manziliga bogʻlaydi: soxta domen uchun kalit umuman yaratilmagani sababli brauzer mos kalitni topa olmaydi. Foydalanuvchi eʼtiborsiz boʻlsa ham hujum toʻxtaydi — qaror ehtiyotkorlikka emas, matematikaga qoldirilgan.

«SMS parolni oʻgʻirlashdan himoya qiladi, lekin aldashdan himoya qilmaydi. Farq shunda.»
Ochiqchasiga.uz tahririyati

Nimadan boshlash kerak

Tartib shunday: avval pochta, keyin bank, keyin ijtimoiy tarmoqlar. Pochta birinchi oʻrinda, chunki qolgan hamma hisob parolni tiklash orqali unga bogʻlangan — pochtani boy bersangiz, qolganini ham boy berasiz.

Va muhim ogohlantirish: SMS ni darhol oʻchirmang. Yangi usul barcha qurilmalaringizda ishlashiga ishonch hosil qilgach, uni zaxira sifatida qoldiring yoki oʻchiring. SMS ideal emas, lekin ikkinchi bosqich umuman yoʻqligidan koʻra ancha yaxshi.

KiberxavfsizlikIkki bosqichli tasdiqlashSMSParolHisob himoyasi
Bu material sizga qanday tuyuldi?
Izohlar0
?Izohlar qoidalarga muvofiq tekshiriladi
Keyingi maqola3-2-1 qoidasi: fayllaringizni yoʻqotmaslikning eng sodda usuliПравило 3-2-1: самый простой способ не потерять файлы